Freelance hayoti: Mustaqil ishlash — orzumi yoki qiyinchilikmi?

U tongda budilniksiz uyg‘onadi. Tashqarida odamlar ishga oshiqayotgan birpaytda, u o’zining jimjit burchagida choy damlab, daftarini ochadi va kunlik ishrejasini ko’zdan kechiradi. Uning faoliyati an’anaviy ofisda emas, balki masofadanboshlanadi. Ishni boshlash uchun faqat bir necha tugmani bosish kifoya. Bu-freelancerning kundalik hayoti.

Bugungi kunda mehnat bozorida yangi bir fenomen freelance, ya’ni mustaqilishlash shakli tobora keng tarqalmoqda. O’zbekiston yoshlari ham yangi ish usulinitez qabul qilmoqda. So’nggi yillarda texnologiyalar rivojlanishi, internetning kengtarqalishi va onlayn platformalarning paydo bo’lishi freelancerlik faoliyatini qulayva samarali qilibgina qolmay ko’plab yoshlar dizayn, dasturlash, tarjima, kontentyozish kabi sohalarda mustaqil ravishda ishlamoqda. Ammo mustaqil ishlashningham o’z qiyinchiliklari bor. O’z vaqtini boshqarish, mijozlar bilan samaralimuloqot qilish, moliyaviy intizom — bular freelancer uchun muhim mezonlardir. Shuningdek, barqaror daromad yo’qligi va tibbiy sug‘urta, ijtimoiy himoya kabian’anaviy ish joylarida mavjud bo’lgan kafolatlarning yetishmasligi yoshlarnio’ylantiradi.

Freelance nima? Qanday ishlaydi?

Freelance — bu shartnoma asosida yoki loyihaviy tarzda xizmat ko’rsatuvchi, lekin biror tashkilotga doimiy ishchi sifatida bog‘lanmagan mustaqil mutaxassisfaoliyatidir. Freelancerlar odatda internet orqali mijozlar bilan bog‘lanadi va o’zxizmatlarini masofadan turib taqdim etadi.Bugungi kunda Upwork, Fiverr, Freelancer.com, Toptal, hamda mahalliy platformalar orqali minglabo’zbekistonlik yoshlar xorijiy mijozlar bilan ishlamoqda.

Raqamli erkinlik — yolg‘onmi yoki imkon?

Yoshlar orasida freelance faoliyati mustaqil, shaxsiy rivojga yo’naltirilgan, erkingrafikdagi ish tartibi bilan jozibador ko’rinmoqda. “O’z xo’jayinim o’zimman” degan so’z endi shunchaki ibora emas, balki yangi avlodning shioriga aylanmoqda.Ammo bu shior ortida yashirin haqiqatlar, charchovlar, noaniqliklar borligini ham hammamiz bilamizmi?

Freelancer bo’lish — diplomdan ko’ra portfolio, tavsiyalardan ko’ra reytingmuhim bo’lgan olamga kirish demak. Yigit-qizlar ingliz tilini o’rganmoqda, dizayndarslari, IT kurslarida qatnashmoqda, turli platformalarda profil ochib, o’zimkoniyatini sinamoqda. Ammo...Bu erkinlik ortida kechasi bilan mijoz kutganlar, to’lanmagan ishlarga o’kinayotganlar, “deadline”ga ulguraman deb ko’zga uyqubermayotganlar bor. Ko’rinmas, biroq haqiqiy kurash maydoni — freelance hayotiaslida ko’p mehnat, intizom va o’z-o’zini boshqarishni talab qiladigan soha. Shu bilan birga, mustaqil ishlash bilan barqaror daromadning yo’qligi, moliyaviynoaniqlik va ijtimoiy himoyaning cheklanganligi kabi muammolar ham mavjud.



Freelancer bo’lish uchun nafaqat kasbiy bilimlar, balki o’z vaqtini boshqarish, stressga chidamlilik va mas’uliyatni egallash kerak. Shu bilan birga, davlat vajamiyat tomonidan freelance faoliyatini qo’llab-quvvatlash, qonuniy asoslariniyanada mustahkamlash va yoshlarga yo’l-yo’riq ko’rsatish dolzarb vazifa sifatidaqaralmoqda.

Mustaqil bo’lish oson emas

Erkin jadval. Ofisga borish shart emas. Qanday ajoyib, to’g‘rimi? Ha, bu tashqitomoni.Ammo freelancerning ishi hech qachon soat 9:00 da boshlanib, 18:00 da tugamaydi. U har doim “onlayn”, har doim “tayyor” bo’lishi kerak. Mijoz kechasiyozadimi? Har qanday vaqtda aloqa qilishi mumkin.

Kundan-kunga “tayyorlayman”, “yetkazaman” degan va’dalarga bo’g‘ilganfreelancerlar ko’pincha oilasi, do’stlari, hatto o’z sog‘lig‘i bilan vaqt o’tkazishniunutadi. Yakkalashgan, yolg‘iz ekran ortidagi bu kurash ruhiyatga ham ta’sirqilmay qolmaydi.

Orzudagi mustaqillikga— ongli yondashuv

Shunga qaramay, bu yo’lni tanlagan yoshlar ko’p. Chunki freelance — hozirgi real iqtisodiy sharoitda o’zini topishning, o’zini yaratishning yo’li. Bu yo’l boshidaxatolar bo’ladi, mijozlar bo’lmaydi, daromad doimiy emas. Lekin o’z ustidaishlagan, sabrli bo’lgan va to’g‘ri yo’l tutgan yoshlar bu sohada muvaffaqiyatqozonmoqda. Bugun Toshkentdan turgan holda Amerikadagi kompaniyaga xizmatko’rsatayotgan o’zbekistonlik freelancerlar bor. Bu — orzu emas, real voqelik. Faqat bu yo’lni tanlagan har bir inson bilishi kerak: mustaqil ishlash — bu erkinlikemas, bu mas’uliyatning boshqa shakli. Freelance — orzu ham, qiyinchilik ham. Uni qanday qabul qilish har kimning oz tanlovi!

MUALLIF: To’ychiyeva Sevara

“Bir kun telefonimni butunlay o‘chirib, kunni kitob bilan o‘tkazdim. Boshlanishiqiyin bo‘ldi, doimiy xabar kutish odatidan qutulish oson emas. Lekin kun oxiridao‘zimni yengilroq his qildim. Shu paytda angladim — texnologiyadan biroz nafasolish ruhimiz uchun ham zarur.”

Raqamli asr farovonligi yoki raqamli tobelik?

XXI asr — raqamli texnologiyalar inqilobi bilan tarixga kirdi. Buguninsoniyatning kundalik hayoti internet, smartfon, planshet va ijtimoiy tarmoqlarsiztasavvur etilmaydi. Axborot olish, muloqot qilish, o‘rganish, ishlash, hatto dam olish ham raqamli muhit orqali amalga oshirilmoqda. Bugun ko‘pchilik "raqamlitobelik", "virtual charchoq", "ijtimoiy ajralganlik", "onlayn stress" kabi atamalargaoddiy qaraydi. Ammo bu holatlar tobora ko‘proq yoshlar orasida uchrab, sog‘lomturmush tarziga jiddiy tahdid tug‘dirmoqda. Ayniqsa, raqamli detoks — ya’nitexnologiyadan vaqtinchalik voz kechish yoki foydalanishni cheklash zaruriyatitobora dolzarb masalaga aylanmoqda. Har gal telefonimni qo‘limdan tushirmayo‘tirganimda o‘zimdan so‘rayman: “Men texnologiyadan foydalanayapmanmi, yotexnologiya mendan?” Shu savolni bugun ko‘pchilik berayotgani bejiz emas. Chunki shiddatli raqamli taraqqiyot ichida, afsuski, o‘z vaqtimizni, fikrlarimizni vaba’zan — o‘zligimizni ham yo‘qotyapmiz.

Raqamli bog‘liqlik – zamonaviy kasallikmi?

Bugungi kunda dunyo aholisining 60 foizdan ortig‘i internet foydalanuvchisihisoblanadi. O‘zbekiston bo‘yicha esa bu ko‘rsatkich 2024-yil oxiriga kelib 75 foizdan oshgan. Bu — bir qarashda yutuq. Ammo boshqa bir statistikaga ko‘ztashlaylik: yoshlarning kunlik ekran qarshisida o‘tkazadigan o‘rtacha vaqti 6-8 soatni tashkil etadi. Bu esa haftasiga 40 soatdan ortiq — to‘liq bir ish haftasigateng!

Raqamli muhit inson miyasini uzluksiz ogohlantirish holatida ushlab turadi. Harbir bildirishnoma, “like”, izoh yoki xabar — bu kichik dopamin zarbasi, ya’ni zavqberuvchi kimyoviy reaksiya. Natijada inson miyasi bu stimulyatorlarga o‘rganibqoladi va ularni doimiy ravishda talab qiladi. Shunday qilib, raqamli tobelikshakllanadi. Internetda ko‘rganimizning hammasi chin emasligini bilsak-da, baribirishonamiz, axir “like”ga o‘rganib qolganmiz

Ruhiy va ijtimoiy salomatlikka tahdid

Raqamli tobelik nafaqat vaqt isrofini keltirib chiqaradi, balki salomatlikka ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi:

Uyqusizlik: Kechasi telefonni uzoq vaqt ko‘zdan kechirish melatonin ishlabchiqarilishini kamaytiradi, bu esa uyqu ritmini buzadi.

Ijtimoiy izolyatsiya: Real muloqotlar kamayib, odamlar onlayn munosabatlar bilancheklanmoqda.

Ruhiy tushkunlik: Ideallashtirilgan hayot tasvirlari, o‘zaro solishtirishlar yoshlardao‘ziga ishonchsizlikni kuchaytiradi.

Diqqat yetishmovchiligi: Doimiy kontent almashinuvi miyani chalg‘itadi, diqqatnibir joyga jamlay olish qobiliyati zaiflashadi.

Bu salbiy oqibatlar asta-sekinlik bilan chuqurlashib, jamiyatda sog‘lom avlodshakllanishiga putur yetkazadi.

Raqamli detoks: Texnologiyani emas, o‘zimizni boshqaraylik

Raqamli detoks — bu texnologiyalardan voz kechish emas. Bu — onglifoydalanishni yo‘lga qo‘yishdir. Telefonni o‘chirib, tog‘u toshlarga chiqish ham shart emas. Biroq har kuni o‘zimizga "ekransiz vaqt" ajratish — ruhiy salomatlikuchun zaruriy ehtiyoj.

Mutaxassislar quyidagi raqamli detoks strategiyalarini tavsiya qilishadi:

"Ekransiz soat" joriy qiling – har kuni kamida 1 soat barcha qurilmalardan uzoqbo‘ling.

Tungi vaqtda telefonni chetga qo‘ying – yotishdan 1 soat oldin raqamli faoliyatnito‘xtating.

Ijtimoiy tarmoqlarni cheklang – muhim bo‘lmagan ilovalarni o‘chirib tashlangyoki vaqt chegarasi belgilang.

Haqiqiy muloqotni afzal biling – do‘stlar bilan ko‘rishish, oila davrasida bo‘lish, tabiatga chiqish ekran qarshisidagi vaqtga eng yaxshi alternativadir.

Kunlik reja tuzing – vaqtni ongli rejalashtirish texnologiyadan foydalanishninazorat ostida ushlab turadi.

Ekran ortida emas, hayot markazida yashaylik

Bugun texnologiya bizning xizmatimizda, ammo u bizni boshqarishiga yo‘lqo‘ymasligimiz zarur. Raqamli dunyo qulaylik, tezkorlik va imkoniyatlar berishimumkin, lekin bu imkoniyatlar ichida o‘zimizni yo‘qotib qo‘ymasligimiz — yoshlar sifatida bizning asosiy mas’uliyatimizdir.

Shu bois, ekran ortida yashash o‘rniga, real hayotni his qilish, atrofimizdagilarbilan jonli muloqotda bo‘lish, o‘z salomatligimiz va ruhiyatimiz haqida qayg‘urish— bu bugungi raqamli jamiyatda eng dolzarb qadriyatlardan biriga aylanishilozim.

Zamon raqamli, lekin insonlik — abadiy. Hayotni "online" rejimda emas, onglirejimda yashashni tanlaylik.

Telefonimizsiz kunimiz qanday o‘tadi? Biror kun uni yonimizda ushlamasdanyurishga tayyormizmi?

MUALLIF: To’ychiyeva Sevara

Tong ufqidan quyosh asta ko‘tarilar ekan, uning ilk nurlari hayotga jon baxsh etadi. Yer yuzidagi har bir yaproq, har bir zarraning yuragiga issiqlik kiradi. Shunday quyosh inson hayotida ham mavjud — u bilimdir. Bilim – bu inson aqlini yorituvchi, yo‘lini to‘g‘rilovchi, orzular sari eltuvchi eng buyuk nurdir. Inson dunyoga kelganda hali hech narsani bilmaydi. Uning qalbi oq sahifa, ongi esa yozuv kutayotgan daftar kabidir. Ta’lim esa qo‘ldagi qalamdir. Kimki bu qalam bilan harakat qiladi, u sahifasini rang-barang ma’nolar, yutuqlar va orzular bilan to‘ldiradi. Kim esa erinadi, u o‘sha sahifani bo‘sh qoldiradi — va eng achinarlisi, vaqt qaytmaydi. Chunki vaqt ketadi, ammo o‘qilmagan darslar, o‘rganilmagan saboqlar o‘rnida qolaveradi. Bilimning qudrati shundaki, u insonni o‘zgartiradi. U kambag‘alni boy qiladi, jaholatdagi xalqni yuksaltiradi, zaifni kuchli qiladi. Bir xalqning qudrati — uning boyligida emas, balki bilimdon yoshlarida. Shu bois, buyuk ajdodlarimiz ilmni dunyodagi eng ulug‘ meros deb bilishgan. Beruniy, Ibn Sino, Ulug‘bek, Al-Farg‘oniy kabi allomalar nomi asrlar osha jaranglayotgani ham shu sababdan. Ularning hayoti bizga bir saboq: inson faqat bilim ila abadiyatga erishadi. Bugungi yoshlar uchun esa ta’lim – bu imkoniyatlar eshigidir. Har bir dars, har bir o‘qilgan kitob, har bir yozilgan izlanish – bu kelajak sari qo‘yilgan qadamlardir. Orzular sari boradigan yo‘l uzun, ammo yo‘l yoqilgan chiroqsiz qorong‘u bo‘ladi. O‘sha chiroq – bu bilim. Kim uni yoqsa, yo‘ldan adashmaydi. Kim esa uni so‘ndirse, eng qisqa masofadagi manzilni ham topolmaydi. Har bir o‘qituvchi – nur taratuvchi chiroq, har bir o‘quvchi esa o‘sha nurdan yo‘l topuvchi sayyohdir. O‘qituvchi bilimni emas, hayotni o‘rgatadi; u dars beribgina qolmaydi, insonni tarbiyalaydi. Uning sabri, mehribonligi, fidoyiligi bilan butun jamiyat ma’rifat topadi. Shuning uchun ham o‘qituvchi har qanday boylikdan ulug‘roq zotdir.

Hayotda ba’zan sinovlar ko‘p bo‘ladi. O‘qish og‘ir tuyuladi, tunlar bedor o‘tadi, orzular uzoq ko‘rinadi. Lekin unutmang: har bir mashaqqat — bu o‘sishning belgisi. Daraxt ildiz otmasdan meva bermaydi, inson ham mehnat qilmasdan yutuqqa erisha olmaydi. Bilim yo‘lida to‘kilgan ter – bu kelajakdagi g‘alabalarning suvi. Dunyo tobora o‘zgarib boryapti: sun’iy intellekt, kosmik kashfiyotlar, yangi fanlar, yangi imkoniyatlar. Ammo bu o‘zgarishlarni boshqaradigan kuch bitta – bilim. Bilim yo‘q joyda jaholat, ishonchsizlik va tanazzul paydo bo‘ladi. Shuning uchun har bir xalq, har bir oila, har bir yosh ilmga e’tibor berishi lozim. Chunki bilim – bu millatning yuragi, jamiyatning kuchi, davlatning kelajagidir.

O‘qish – bu kelajak sari yo‘l, ilm esa bu yo‘lning yoqilgan chirog‘idir.”

Ba’zan atrofda “bilim bilan boy bo‘lib bo‘lmaydi” degan so‘zlarni eshitamiz. Ammo haqiqiy boylik – yurakdagi ma’rifatdir. Chunki moddiy boylik yo‘qoladi, bilim esa inson bilan birga yashaydi. Inson bilimli bo‘lsa, u hech qachon yo‘qotmaydi. Aksincha, u qayerga borsa ham, u yerda yangi imkoniyat yaratadi. Shu boisdan, har bir yosh qalbida bitta ishonch bo‘lishi kerak: men o‘qisam, men o‘zgaraman; men o‘zgarsam, jamiyat o‘zgaradi. Bu hayotning eng go‘zal haqiqatidir. Chunki har bir taraqqiyot, har bir yuksalish — bir insonning o‘qishga bo‘lgan ishtiyoqidan boshlanadi.

Bilim – insonni yuksaltiradi, mag‘rur qiladi, unga ishonch baxsh etadi. U nurdir, va bu nur hech qachon so‘nmaydi. Inson o‘qisa, u o‘z yo‘lini topadi; o‘qitmasa, u boshqalarga yo‘l ko‘rsatadi. Har bir so‘z, har bir fikr, har bir kitob – bu nurdan parcha.

Shunday ekan barcha o‘qishni istagan yoshlarga bitta so‘z:

Bilimni qadrlang. Uni izlang. Chunki bilim – hayot chirog‘i, uni yoqqan inson hech qachon zulmatda qolmaydi.

Inson — bu zamonlarning eng buyuk sirlaridan biri.

Asrlar o‘tadi, texnika o‘zgaradi, jamiyat yangilanadi, lekin insoniyat har davrda nimanidir yo‘qotib boradi.
Ilm hali ham inson organizmining faqat 80 % o‘rganib ulgurdi. Qolgan qismi sir.
Balki o‘sha noma’lum foizda biz yo‘qotayotgan insoniylik yashirindir?

Dejavyu...
Bu hodisani har kim bir marta bo‘lsa ham his qilgan. Go‘yo shu lahza ilgari ham bo‘lgandek tuyuladi.

Kim bilsin, balki bu ongimizda yashirin ishora: insoniyat ilgari yo‘l qo‘ygan xatolarini yana takrorlayotganini bildirayotgandir?

XX asr — milliylikning, qadriyatning, odamiy mehrning asri edi. XXI asr - texnologiya, tezlik, sun’iy qulaylik asriga aylandi. Ammo qulaylik bilan birga sovuq ong, sovuq yurak, sun’iy tabassum kirib keldi. Insonlar orasidagi rahm-shafqat kamaydi. XX asrda qo‘shni qo‘shnining holidan xabar olgan bo‘lsa, XXI asrda odamlar bir-birini faqat ekranda “ko‘rmoqda”.

Endi o‘ylang — agar XX asrdan XXl

asrga shuncha o‘zgarish kirgan bo‘lsa, XXII asrda nima bo‘ladi?

XXII asr — bu ehtimol insoniyat tarixining eng yoritilgan, ammo eng qorong‘u davridir. Texnika hozirgi kungidan ham yuqori cho‘qqiga chiqadi, lekin insoniy hislar eng pastga tushadi. Insonlar bir-biriga tabassum ila qarashni unutishadi, tabassumlar algoritmlar tomonidan yaratiladi, madaniyat — arxivlarda chang bosib yotgan qog'oz fayllar kabi bo'lishi mumkindek go'yo...

O‘zbek madaniyati...

Bir paytlar u mehr, sadoqat, hayo va iffat timsoli edi. Bugun esa asta-sekin o‘z ildizidan uzilmoqda. Biz chet el liboslarini kiyib, ularning tili, ularning hayot uslubini orzu qilib,

o‘zligimizni sezdirmay ,chet el madaniyatiga uyg'unlashgan holda almashmoqdamiz. Balki XXII asr yoshlari bizni tarix darslarida “O‘zbekiston madaniyati” degan bobda o‘qishar. Ammo ular faqatgina o‘qishadi — bu esa eng katta fojiyadir. Balki ular Cho'lpon va Fitratga, hattoki ularning hayot yo'llari bilan tanishmay, ularga, ularning nomiga atab qo'yilgan zamonaviy mahsulot nomi sifatida qarashar. Ular o‘sha qadriyatlarni his qilolmaydi, chunki ularning yuragi allaqachon sun’iy yurak ritmida uradi. Madaniyatimiz bugungi kunda yoqolib borish arafasida bo'lsa, 75 yildan keyin qolishi dargumondir...

Va o‘sha paytda kimdir, XXII asrda, dejavyu holatini his qilsa-u, u bir lahza uchun yuragida bir g‘alati iliqlikni sezsa, balki bu XXI asrda yo‘qolgan mehrning so‘nggi aks-sadosidir...

Insoniyat texnologiya sari intilar ekan, o‘z qalbi, madaniyati va ildizlariga bo‘lgan e’tiborini yo‘qotmasligi zarur. Chunki haqiqiy taraqqiyot — bu temir va kodlar bilan emas, insoniylik, rahm-shafqat va madaniy xotira bilan o‘lchanadi. Agar biz XXII asrga faqat texnika bilan kiradigan bo‘lsak, u holda insoniyat yutuq emas, balki yo‘qotish sari qadam qo‘yadi.

Ammo biz o‘zligimizni, milliy qadriyatlarimizni va ajdodlarimiz merosini asrab-avaylasak, bugungi tez o‘zgarayotgan dunyoda ham o‘z madaniy yo‘limizni yo‘qotmaymiz. Yurtimizda olib borilayotgan keng ko‘lamli islohotlar — ta'lim, madaniyat, fan, texnologiya va ma’naviyat sohalaridagi yangilanishlar — aslida milliy qadriyatlarimizni zamon talablari bilan uyg‘unlashtirishga xizmat qilyotganini sezishimiz mumkin. Agar biz shu yo‘lda o‘z ildizimizga sodiq bo‘lib, yangiliklarni to‘g‘ri qabul qilsak, nafaqat rivojlanamiz, balki o‘z yuragimizni insoniylik, mehr va vijdon bilan to‘ldirib yashaymiz. Chunki o‘zligini yo‘qotmagan xalq hech qachon “sun’iy yurak” sohibiga aylanmaydi. Bizning madaniyatimiz — bu xalqimizning yuragi, uni asrash esa har birimizning eng katta faxrimizdir!

Muallif: Sayfullayev Lazizbek Baxromovich
Taxallus: Laziz Baxrom

Bugungi kunda hayotimizning har bir sohasi raqamli texnologiyalar bilan chambarchas bog‘lanib bormoqda. Ayniqsa, savdo tizimida yuz berayotgan o‘zgarishlar insonlarning kundalik turmush tarzini butunlay o‘zgartirdi. Endilikda bozorga chiqish, navbatda turish yoki og‘ir yuk ko‘tarish shart emas — birgina telefon orqali istalgan mahsulotni buyurtma qilish mumkin. Shu jihatdan, onlayn savdo zamonaviy hayotning ajralmas qismiga aylanmoqda.

An’anaviy bozorlar esa hali ham o‘z o‘rnini saqlab qolgan. Chunki bozor bu — insonlar o‘rtasidagi muloqot, savdolashish, milliy urf-odatlarning ifodasi. Bozorda xaridor mahsulotni bevosita ko‘rib, ushlab, sifatini baholaydi. Ammo onlayn savdoda bu imkoniyat yo‘q, biroq u vaqt va masofa jihatidan qulaylik beradi. Masalan, Toshkentda ishlab chiqarilgan mahsulot Farg‘ona yoki Buxorodagi xaridorga bir necha soatda yetib borishi mumkin.

Onlayn savdoning yana bir afzalligi — u ayollar va yosh tadbirkorlar uchun yangi ish o‘rinlari yaratmoqda. Ko‘plab ayollar uyda o‘tirgan holda qo‘l mehnati mahsulotlarini, milliy taom yoki kiyim-kechaklarni internet orqali sotib, oilaviy daromadni oshirmoqda. Bu esa nafaqat iqtisodiy, balki ijtimoiy rivojlanish uchun ham foydalidir.

Biroq har bir qulaylik bilan birga xavf ham mavjud. So‘nggi yillarda internetda soxta sahifalar, firibgarlik holatlari, sifatsiz mahsulotlar ko‘paymoqda. Ayrim sotuvchilar xaridorni chalg‘itish yoki tovarni boshqa shaklda yuborish orqali ishonchni suiiste’mol qilmoqda. Shuning uchun onlayn savdoda ishonchli platformalar, rasmiy litsenziyalar va to‘lov xavfsizligi juda muhim masaladir.

Shu bilan birga, davlat ham bu sohani tartibga solish, qonuniy asos yaratish va iste’molchi huquqlarini himoya qilish yo‘lida qator chora-tadbirlarni amalga oshirmoqda. “Elektron tijorat to‘g‘risida”gi qonun, soliq imtiyozlari va raqamli platformalarga berilayotgan yengilliklar shular jumlasidandir.

Kelajakda onlayn savdo va an’anaviy bozor bir-birini to‘ldiruvchi tizim sifatida rivojlanishi lozim. Chunki iqtisodiyotning kuchi raqobatda emas, hamkorlikda. Mahalliy ishlab chiqaruvchilar onlayn savdodan foydalanib, o‘z mahsulotlarini keng bozorga olib chiqishi, xaridor esa o‘z ehtiyojini tez va qulay yo‘l bilan qondirishi kerak.